Vụ giáo dục trung học
Bộ giáo dục và đào tạo






Hướng dẫn thực hiện chuẩn kiến thức kĩ năng
Của chương trình giáo dục phổ thông
Môn hoá học lớp 10
Chương trình nâng cao








Hà nội - 2008


CHƯƠNG 1: NGUYÊN TỬ
Bài 1: THÀNH PHẦN NGUYÊN TỬ
A. Chuẩn kiến thức và kỹ năng
Kiến thức
Hiểu được :
 Nguyên tử gồm hạt nhân nằm ở tâm nguyên tử mang điện tích dương và vỏ nguyên tử gồm các electron mang điện tích âm chuyển động xung quanh hạt nhân. Hạt nhân gồm các hạt proton và nơtron.
Khối lượng nguyên tử tập trung ở hạt nhân, khối lượng các electron là không đáng kể.
Biết được : Đơn vị khối lượng, kích thước của nguyên tử ; Kí hiệu, khối lượng và điện tích của electron, proton và nơtron.
Kĩ năng
 Quan sát mô hình thí nghiệm, rút ra nhận xét.
 So sánh khối lượng của electron với proton và nơtron.
 So sánh kích thước của hạt nhân với electron và với nguyên tử.
 Tính được khối lượng và kích thước của nguyên tử.
B. Trọng tâm
( Nguyên tử gồm 3 loại hạt: p, n, e (kí hiệu, khối lượng và điện tích)
C. Hướng dẫn thực hiện
( Dùng TN vật lí hoặc mô phỏng về cấu tạo nguyên tử (sự bắn phá của hạt anpha qua một lá kim loại) để thấy: nguyên tử có cấu tạo rỗng gồm hạt nhân mang điện tích dương ở tâm và xung quanh có các electron mang điện tích âm tạo nên vỏ nguyên tử.
( Hạt nhân gồm proton mang điện tích dương và nơtron không mang điện
( So sánh khối lượng, kích thước của p, e, n với nguyên tử để thấy: p, e, n có kích thước vô cùng nhỏ và nguyên tử có cấu tạo rỗng, khối lượng nguyên tử hầu như tập trung ở hạt nhân.
(khối lượng tính theo đơn vị u, kích thước tính theo đơn vị
)

Bài 2: HẠT NHÂN NGUYÊN TỬ - NGUYÊN TỐ HÓA HỌC
A. Chuẩn kiến thức và kỹ năng
Kiến thức
Hiểu được :
 Sự liên quan giữa số điện tích hạt nhân, số p và số e, giữa số khối, số đơn vị điện tích hạt nhân và số nơtron.
 Khái niệm nguyên tố hoá học.
+ Số hiệu nguyên tử (Z) bằng số đơn vị điện tích hạt nhân và bằng số electron có trong nguyên tử.
+ Kí hiệu nguyên tử
X là kí hiệu hoá học của nguyên tố, số khối (A) bằng tổng số hạt proton và số hạt nơtron.
Kĩ năng
Xác định được số electron, số proton, số nơtron khi biết kí hiệu nguyên tử và số khối của nguyên tử và ngược lại.
B. Trọng tâm
( Đặc trưng của nguyên tử là điện tích hạt nhân (số p) ( nếu có cùng điện tích hạt nhân (số p) thì các nguyên tử đều thuộc cùng một nguyên tố hóa học. Cách tính số p, e, n
C. Hướng dẫn thực hiện
( Nêu quy tắc trung hòa điện tích để thấy: nguyên tử trung hòa điện nên
“Số đơn vị điện tích hạt nhân (Z) = số p = số e”.
( Nguyên tử gồm 3 loại hạt: p, n, e;
Số khối của hạt nhân (A) = Z + N (số nơtron)”
( Nguyên tử khối là khối lượng tương đối của nguyên tử.
So sánh khối lượng e với khối lượng một nguyên tử để thấy: electrron có khối lượng nhỏ hơn rất nhiều (không đáng kể) so với khối lượng nguyên tử nên có thể coi nguyên tử khối xấp xỉ số khối của hạt nhân.
( nếu biết Z và A sẽ tính được số p, số e, số n. Áp dụng tính số p, e, n của một số nguyên tử
( Nguyên tố hóa học là những nguyên tử có cùng số p và được kí hiệu:
X
( Áp dụng: từ kí hiệu nguyên tử
X tính số p, e, n và ngược lại

Bài 3: ĐỒNG VỊ - NGUYÊN TỬ KHỐI - NGUYÊN TỬ KHỐI TRUNG BÌNH
A. Chuẩn kiến thức và kỹ năng
Kiến thức
Biết được : Khái niệm đồng vị, nguyên tử khối, nguyên tử khối trung bình của một nguyên tố.
Kĩ năng
Giải được bài tập : Tính được nguyên tử khối trung bình của nguyên tố có nhiều đồng vị, tính tỉ lệ phần trăm khối lượng của mỗi đồng vị, một số bài tập khác có nội dung liên quan.
B. Trọng tâm
( Khái niệm đồng vị