Vụ giáo dục trung học
Bộ giáo dục và đào tạo






Hướng dẫn thực hiện chuẩn kiến thức kĩ năng
Của chương trình giáo dục phổ thông
Môn hoá học lớp 12
Chương trình nâng cao






Hà nội - 2009


CHƯƠNG 1: ESTE - LIPIT
Bài 1: ESTE
A. Chuẩn kiến thức và kỹ năng
Kiến thức
Biết được :
( Khái niệm về este và một số dẫn xuất của axit cacboxylic (đặc điểm cấu tạo phân tử, danh pháp (gốc ( chức), tính chất vật lí).
( Phương pháp điều chế este của ancol, của phenol, ứng dụng của một số este.
Hiểu được :
( Este không tan trong nước và có nhiệt độ sôi thấp hơn so với axit và ancol có cùng số nguyên tử C.
( Tính chất hoá học của este :
+ Phản ứng ở nhóm chức : Thuỷ phân (xúc tác axit), phản ứng với dung dịch kiềm (phản ứng xà phòng hoá), phản ứng khử.
+ Phản ứng ở gốc hiđrocacbon : Thế, cộng, trùng hợp.
Kĩ năng
( Viết được công thức cấu tạo của este có tối đa 4 nguyên tử cacbon.
( Viết các phương trình hoá học minh hoạ tính chất hoá học của este.
( Phân biệt được este với các chất khác như ancol, axit,... bằng phương pháp hoá học.
( Giải được bài tập : Xác định khối lượng este tham gia phản ứng xà phòng hoá và sản phẩm, bài tập khác có nội dung liên quan.
B. Trọng tâm
( Cấu tạo phân tử và cách gọi tên theo danh pháp (gốc – chức)
( Phản ứng thủy phân este trong axit và kiềm.
( Phản ứng cộng và trùng hợp ở liên kết kép của este không no
C. Hướng dẫn thực hiện
( Hiểu cấu tạo este theo cơ chế phản ứng tạo este (gốc R-CO của axit kết hợp với gốc O-R’)
phù hợp với một số phản ứng tạo este:
CH3COCl + C2H5OH
CH3COOC2H5 + HCl
(CH3CO)2O + C2H5OH
CH3COOC2H5 + CH3COOH v.v...
( Biết cách gọi tên este theo danh pháp gốc – chức:
tên gốc hiđrocacbon R’ + tên chức (anion gốc axit) R-COO
( Áp dụng viết công thức cấu tạo và gọi tên một số este cụ thể (cấu tạo
tên gọi)
( Tính chất hóa học cơ bản của este là phản ứng thủy phân:
+ nếu môi trường axit: phản ứng thuận nghịch và sản phẩm là axit
+ nếu môi trường kiềm: phản ứng một chiều và sản phẩm là muối (xà phòng hóa)
( Biết phản ứng trùng hợp của este không no để điều chế một số polieste thông dụng
( Luyện tập: + Viết công thức cấu tạo các este đồng phân và gọi tên;
+ Xác định cấu tạo este dựa vào phản ứng thủy phân.
Bài 2: LIPIT
A. Chuẩn kiến thức và kỹ năng
Kiến thức
Biết được :
( Khái niệm và phân loại lipit.
( Khái niệm chất béo, tính chất vật lí, tính chất hoá học (tính chất chung của este và phản ứng hiđro hoá chất béo lỏng), ứng dụng của chất béo.
( Cách chuyển hoá chất béo lỏng thành chất béo rắn, phản ứng oxi hoá chất béo bởi oxi không khí.
Kĩ năng
( Viết được các phương trình hoá học minh hoạ tính chất hoá học của chất béo.
( Phân biệt được dầu ăn và mỡ bôi trơn về thành phần hoá học.
( Biết cách sử dụng, bảo quản được một số chất béo an toàn, hiệu quả.
( Tính khối lượng chất béo trong phản ứng.
B. Trọng tâm
( Khái niệm và cấu tạo chất béo
( Tính chất hóa học cơ bản của chất béo là phản ứng thủy phân (tương tự este)
( Phản ứng cộng H2 chuyển chất béo lỏng (dầu) thành chất béo rắn (mỡ)
C. Hướng dẫn thực hiện
( Hiểu rõ khái niệm Lipit và thành phần cấu tạo của nó là các este phức tạp bao gồm chất béo, sáp, steroit, photpholipit...(khác với SGK cũ: Lipit còn gọi là chất béo...)
( Đặc điểm cấu tạo của chất béo: (trieste của glixerol với axit béo hay còn gọi là triglixerit):
gốc axit béo (axit đơn chức có số C chẵn, mạch không phân nhánh) + gốc hiđrocacbon của glixerol
( Cách viết phương trình hóa học biểu diễn phản ứng thủy phân chất béo tương tự este chỉ khác về hệ số của nước (kiềm) phản ứng và axit (muối) tạo ra luôn = 3
( Nêu phản ứng cộng H2 vào chất