Ngày soạn :
Tuần:13
Tiết: 38.
Đọc văn:
Tỏ lòng
Phạm Ngũ Lão
A. Mục tiêu bài học:
1. Kiến thức:
- Vẻ đẹp của con người thời Trần với tầm vóc, tư thế, lí tưởng cao cả; vẻ đẹp của thời đại với khí thế hào hùng, tinh thanà quyết chiến thắng.
- Nhận thức được bút pháp thơ trung đại: hình ảnh kì vĩ; ngôn ngữ hàm súc, giàu tính biểu cảm.
2. Kĩ năng:
Đọc- hiểu một bài thơ Đường luật.
3. Giáo dục:
Có ý thức về bản thân, rèn ý chí, biết ước mơ và nỗ lực hết mình để thực hiện ước mơ đó để hoàn thiện bản thân.
B. Sự chuẩn bị của thầy và trò:
- Sgk, sgv. Một số tài liệu tham khảo.
- Gv soạn thiết kế dạy- học. Hs soạn bài theo các câu hỏi trong sgk.
C. Cách thức tiến hành:
Gv tổ chức giờ dạy- học theo cách kết hợp các phương pháp: đọc diễn cảm, trao đổi- thảo luận, trả lời các câu hỏi.
D. Tiến trình dạy- học:
1. ổn định tổ chức lớp.
2. Kiểm tra bài cũ:
Câu hỏi: Nêu một cách ngắn gọn những đặc điểm lớn về nội dung của văn học từ thế kỉ X-XIX?
3. Bài mới:
* Giới thiệu bài mới: Nội dung chủ đạo của VHTĐVN giai đoạn từ thế kỉ X-XIV là nội dung yêu nước với âm hưởng hào hùng. Âm hưởng đó được thể hiện rõ trong những tác phẩm VH đời Trần. Hào khí Đông A cuộn trào trong lời Hịch tướng sĩ vang dậy núi sông của Trần Hưng Đạo, khúc khải hoàn ca đại thắng Phò giá về kinh của Trần Quang Khải, áng văn vô tiền khoáng hậu Phú sông Bạch Đằng của Trương Hán Siêu,... và cả trong lời Tỏ lòng của kẻ làm trai thời loạn- Phạm Ngũ Lão. Hôm nay, chúng ta sẽ cùng tìm hiểu nỗi lòng của bậc võ tướng toàn tài, người con của làng Phù ủng ấy.
Hoạt động của gv và hs
Yêu cầu cần đạt

*HĐ1:HDHS tìm hiểu chung.
- bày vài nét về tác giả Phạm Ngũ Lão và sự nghiệp thơ văn của ông?
( Nhận xét, bổ sung, chốt ý.

Gv kể cho hs câu chuyện Phạm Ngũ Lão đan sọt giữa đường, mải nghĩ cách đánh giặc mà ko hề biết Trần Quốc Tuấn đi qua, cho quân lính đâm vào đùi mà ko hề nhúc nhích...

*HĐ2:HDHS đọc VB
Yêu cầu hs đọc VB.
- Hướng dẫn giọng đọc: chậm rãi, tự tin, tâm huyết, mạnh mẽ, hào sảng.
- Nêu nhận xét về thể thơ và bố cục của tác phẩm?
( Nhận xét, bổ sung, chốt ý.
(Hs có thể đưa ra 2 cách phân chia bố cục:
+ 4 phần: khai- thừa- chuyển- hợp.
+ 2 phần: 2 câu đầu (tiền giải) và hai câu sau (hậu giải).
Gv hướng hs đến cách 2- cách phân tích thơ tứ tuyệt của Kim Thánh Thán: phần tiền giải- thường nêu sự việc, câu chuyện, cảnh vật; phần hậu giải- thường là cảm nghĩ của tác giả.
*HĐ3: HDHS đọc – hiểu VB
- So với nguyên tác (qua bản phiên âm và dịch nghĩa), em hãy so sánh nghĩa của từ “hoành sóc” với “múa giáo”, “khí thôn ngưu” với “nuốt trôi trâu”? Các cách dịch đó đạt và chưa đạt ở điểm nào?

( Nhận xét, bổ sung, chốt ý.

- Hình ảnh tráng sĩ ĩ của con người thời Trần được thể hiện qua những từ ngữ ntn ở câu1?
( Nhận xét, bổ sung, chốt ý.

- Em hiểu nt nvề từ “ba quân”? ở câu thơ thứ 2, hình ảnh ba quân là hình ảnh của ai? Tượng trưng cho điều gì? ở câu thơ thứ 2, tgiả đã sdụng nghệ thuật gì để khái quát sức mạnh vật chất và tinh thần của đội quân?
( Nhận xét, bổ sung, chốt ý.
- Tổng kết 2 câu thơ đầu?
( Nhận xét, bổ sung, chốt ý.
GV giải thích:“Hào khí Đông A” là: Khí thế hào hùng của đời Trần nhưng cũng là khí thế hào hùng của cả dân tộc suốt từ thế kỉ X đến thế kỉ XV dựa trên sức mạnh của tinh thần tự lập, tự cường và ý chí quyết chiến quyết thắng mọi kẻ thù xâm lược: Tống-Nguyên-Minh.
=> Đây là lối chơi chữ:
Chữ (Đông) + Bộ (A) = Chữ (Trần)
- Em hiểu như thế