I. TỔNG HỢP ANCOL - PHENOL.
1. Tổng hợp ancol.
a. Tổng hợp từ dẫn xuất cơ Mg:
Victor Grignard phát hiện và mở rộng ứng dụng hợp chất cơ magie trong tổng hợp hữu cơ.Nhờ thành công đó ông được nhận giải Nobel năm 1912.
Tác nhân Grignard dùng nhiều nhất trong tổng hợp để tạo thành liên kết C-C do sự cộng hợp vào liên kết đôi, đặc biệt là liên kết đôi cacbonyl.Trong mỗi trường hợp, Mg di chuyển từ C tới nguyên tố âm điện hơn. Phảnứng xảy ra theo cơ chế cộng nucleofin.


Hiệu suất của sản phẩm cộng thường cao với số lớn hợp chất cacbonyl. Sự thủy phân sản phẩm cộng thu được ancol tương ứng. Với andehit fomic thì ta thu được ancol bậc 1 có số nguyên tử C trong mạch hơn tác nhân Grignard một nguyên tử C, với đồng đẳng của andehit fomic ta thu được ancol bậc 2, với xeton, este, clorua axit thì cho ancol bậc 3.
Với xeton:

;
Với este:

;
Với clorua axit:



Thí dụ:


Có thể thay tác nhân R-MgX bằng R-Li, phảnứng xảy ra theo cơ chế AN.


Thí dụ:




Nếu dùngaxetylua hay ankinyl liti hoặc ankinyl magie tác dụng với andehit hoặc xeton thìthuđược ancol chưa no:





Nếu cho dẫn xuất Grignard tác dụng với etylen oxit thì ta thuđược sản phẩm là ancol bậc 1 tăng thêm 2 nguyên tử C;với propylen oxit thì ta thu được sản phẩm là ancol bậc 1 tăng thêm 3 nguyên tử C, phảnứng diễn ra theo cơ chế SN2:




Chú ý:
Nếu dùng tác nhân là hợp chất cơ đồng liti hoặc cơ cadimi tác dụng với clorua axit thì sản phẩm chỉ dừng lại ở sự tạo thành andehit do tính chọn lọc cao của các tác nhân này.





b. Hidrobo hóa – cacbonyl hóa – oxi hóa anken:
Phương pháp nàyđi từ sản phẩm triankyl bo của anken và boran, cho phảnứng với CO sau đó cho phảnứng với H2O2 trong môi trường kiềm thu được triankyl cacbinol, phảnứng này xảy ra nhanh và dùngđểđiều chế triankyl cacbinol đối xứng.


Thí dụ:







2. Tổng hợp phenol.
Phenol là sản phẩm chủ yếuthuđược từ quá trình chưng cất than đá. Trong công nghiệp, phenol được tổng hợp cùng với axeton từ sản phẩm dầu mỏ cumen:



phản ứng xảy ra qua cơ chế gốc, trong đó quá trình chuyển vị gọi là chuyển vị hidroperoxit.

II. TỔNG HỢP ANDEHIT - XETON.
1. Phản ứng của hợp chất Grignard:
* Phản ứng của hợp chất Grignard với hợp chất có nhóm cacbonyl:
- Sự hóa hợp của tác nhân Grignard với clorua axit thường xả ra theo hai giai đoạn:


Sản phẩm trung gian là chất kém bền nó phân hủy tức thời thành xeton và MgXCl, sau đó xeton tạo thành tiếp tục phản ứng nhanh với tác nhân Grignard cho muối của ancol bậc 3, sự thủy phân muối này cho ancol bậc 3 tương ứng.


Với lý do trên nên trong thực tế người ta không dùng phản ứng cộng của tác nhân Grignard với clorua axit không dùng tổng hợp xeton.
Nếu dùng tác nhân là hợp chất cơ đồng liti hoặc cơ cadimi tác dụng với clorua axit thì sản phẩm chỉ dừng lại ở sự tạo thành andehit do tính chọn lọc cao của các tác nhân này.






- Với amit có hai nhóm thế theo tỷ lệ 1:1 tạo ra xeton:


- Với nitrin:

Phản ứng chỉ dừng lại ở xeton.
Phản ứng với các andehit, xeton α,β-không no:

tương tự như ankadien-1,3 có phản ứng cộng 1,2 và cộng 1,4.
Sự cạnh tranh giữa phản ứng cộng 1,2 và cộng 1,4 chịu sự chi phối rất mạnh của hiệu ứng không gian. Nếu ở cacbon β của andehit α,β-không no có ít nhất một nhóm thế thì có phản ứng cộng 1,2 tức là phản ứng cộng vào nhóm cacbonyl (C=O).
Thí dụ:



Đối với penten-3-on-2 thì tỷ lệ sản phẩm cộng 1,4 và 1,2 là 3:1.


Nếu có thêm một nhóm –CH3 ở cacbon β, tức trong trường hợp 4-Metylpenten-3-on-2 thì hoàn toàn có sản phẩm cộng 1,2 tức chỉ xảy ra phản ứng của hợp chất Grignard với xeton:





2. Phản ứng Reimer-Tiemann:
Điều chế andehit thơm có nhóm –OH đính ở vị trí octo so với nhóm –CHO. Cho phenol tác dụng với clorofom trong môi trường kiềm, đun nóng: